?

Log in

No account? Create an account

Имам Гъази-МухIаммадил магъази...


Имам Гъази-МухIаммад


Генуса имам Гъази-МухIаммадил тарихалдасан макъсуд буго гьес кафурзабазулгун рагъги гьабун дагъистаналъул ва чачаналъул бусурбабазда гьоркьоб дин аль-ислам кинаб къагIидаялда билъанхъизе гьабулеб букIарабали лъай.

Гьeв кIудияв АЛЛАГьасул вали, кIудияв диналъул мужаддид, бусурбабазул бахIарчияв, гIилмияв имам, Дагъистаналъул Генуб росулъ загьирлъараб гвангъараб шаригIаталъул ва тIарикъаталъул нур, ахирги жив бацIцIадаб нияталда гIурусазда данде вагъулаго шагьидлъун хварав.

Гьесул тарих данде гьабизе цохIого цо Генуса ХIассанилав-дибир ургъун вуго. Гьес хъван буго гьаб багьа тIадегIанаб баянаб тарих. Гьев живгоги Генуса устар, шейх ГIабдуллагь-хIажиясул заманалда вукIарав чи вуго. Амма нижеда жиб лъалареб гIиллаялъе гIоло гьесул гьaб багьа тIадегIанаб тIехьалъул йа тIаралъи-мукъадиматниги йа ахир-хатиматго гуреб имамасул гъазаватазулги ва хасго гъосул халил шагьидлъиялъул хIакъалъулъги хъван бажарун гьечIо.

Ялъуни гьеб данде гьабун тIубазегIан живго хун ун ватизе ккола. Ялъуни данде гьабулеб заманаялда цо щибниги гIиллаялдалъун живго хвeзегIан тIубазе гьабун бажаричIого букIине бегьула.

Гьаб соналъул – 1369-леб гьижрияб – авалалда, дица генуса ГIалил ГIабдуллагьан абулев, лъикIав, хутIаразул хутIарав, иман щулияв, жиндаса баракат щолев гIалимчи, гьев имамасул цебесеб наслуялъул чи, гьесда ГьаракIуниб кьезеги гьабун, босун гьениб ккун дица гьеб кинабго насху гьабун хъвана, ГьаракIуниса дир гIагарал чагIазул цояв, нижер дибир жакъасев ГьаракIунив вугев нижер кIудияв имам, ва дир устарасул Фахруддин-афандил кваранаб квер Хабсури абулев чиясул кумекалдалъун.

Гьаб хъван бахъараб къоялъ ракIалде бачIана мунфагIат тIубаялъе гьаб тарихалъул авалги, ахирги бацIцIинин дицайилан, дунги батIаго гьаб рахъалъан гIемераб жо лъалев, довa гьанив вукIарав чи гуро, амма лъараб жо мухIканаб, кьучIаб буго.

Цойгидал кIвар бугел шугълабиги (хIалтIаби) рехун тун жакъа 3-леб рамазаналъ 1369-леб соналъул гьижрияб, 18-леб июналъ 1950-леб соналъул байбихьуда жиндир хоб нуралъул цIеяв генуса ХIаcсаниласул тарихалъул «Имам Гъази-МухIаммадил магъази» – ялъул камураб бакI aвалалдасан ИсмагIилил эмен ХIажи аль-ГIурадиясдасан байбихьун тIадехунги ва гьев ИсмагIилие мутагIиллъи гьаби ва гьес Генуса чIужу ячин ХIассанилас гIадин бабалги лъун хъвазе ва гьедин хъван гьеб лъугIигун авалалдасанги, ахиралдасанги бацIцIине, гьесул гъазаваталъул ва гьесул хвалил къисаги бацIцIун гъов жиндаса Аллагь разилъаяв ГIабдуллагьихъе битIила.


Ибрагьим-хIажи аль-ГIуради

Гьидерил ГIурадаса Ибрагьим-хIажи aль-ГIурадиясул вас ХIажи аль-ГIуради цIакъ кIудияв гIалимчи вукIана. Гьидалъа гIадамаца гьев Ибрагьим-xIажияв фикъгьиялда жанив цIакъ кIудияб гьунар жиндий кьурав чи вукIана.

Дагъистаналдаги машгьурал гIалимзаби рехсолеб назмуялда ГьаракIуниса Чупалас гьесул хIакъалъулъ абун буго гьадин:
«Ибрагьиму ль-ГIуради, ГIарабустан урхъарав,
Гьезул гIалимзабазги Макка-шарифлъун тарав».

Гьеб машгьурлъи кин ккараб абуни, гьев Ибрагьим-хIажияв хIeжалде араб заманаялда, Маккаялда цо гIaлимзабазул кIудияб мажлисалда, кIудияб муназарат (бахIс), дагIба-рагIи ккун буго. Гьеб гIалимзабазул мажлисалда Ибрагьим-хIажияв бергьун вуго. Гьeлъие гIололъун гьасда мун Макка-шарифлъун тезе кколилан абун, тунги вуго. Гьениса Дагъистаналде нахъ вусунеб мехалъ цо гIарабиявги вачIун вуго гьавгун цадахъ ГIурадe.

Ибрагьим-хIажияв тIагIуналъул унтиялъ хвана гьижраялъул 1176-леб соналъ. Гьев хвелалдего Абу-Бакр аль-ГIаймахьи чIужуги ячарав, лъималги гьарурав чи хIежалде ун вукIун вуго. Ибрагьим-хIажиясул хобги ГIурада буго. Жиндир заманаялъ г!алимзабазул к!удиявлъунги вук!ун вуго гьев Дагъистаналда.

1368-леб соналъ гьижрияб, дида бицана дир цо рокьулезул цояв гьудулас, живдила ун вукIанила ГIураде. Гьениб гьав Ибрагьим-хIажиясул рукIарал тIахьазул 700 мужаллад тIехь бугила цIунун цо гьесул наслуялъул цIаличIев чиясухъ абун. Гьав Ибрагьим-хIажиясул васазул цоявги ХIажи аль-ГIуради ян абулев гIалимчи вас вукIана.



Comments